کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این نامه با اشاره به لغو امتیاز انحصاری دخانیات توسط شاه، از میرزای شیرازی درخواست میکند که با صدور فتوایی صریح، اجازه استعمال مجدد دخانیات را صادر کند. نویسندگان تأکید میکنند که مردم به محض شنیدن حکم قبلی میرزا، استعمال دخانیات را ترک کردهاند و اکنون که مانع برطرف شده، باید به کسب و کار خود بازگردند و به دعاگویی برای شاه مشغول شوند. همچنین، از تلاشهای امینالسلطان در لغو این امتیاز قدردانی شده و هشدار داده میشود که تأخیر در صدور اجازه جدید ممکن است به فساد منجر شود.
متن کامل گزارش
کرمانشاه -بغداد، به توسط جناب حاجی عبدالرحیم وکیلالدوله
به شرف عرض حضرت حجةالاسلام آقای حاجی میرزا حسن [۲] -اَدامَ الله افاضاته [۱]-میدارد که آنچه جناب شریعتمدار ملاذُ الاسلام به عرض رسانیدهاند مطابق واقع میباشد که ان شاءالله مرحمت نموده تجویز شُرب توتون و تشکر از مراحم ملوکانه خدیوانه [۴] خواهید فرمود.
خادم شریعت مطهره: علیاکبر حسینی تفرشی.
کرمانشاه - بغداد، به توسط جناب حاجی عبدالرحیم
خدمت حضرت مستطاب حجةالاسلام والمسلمین [۵] - اَدامَ الله تعالی ظِلّه العالی - عرض میشود که چون سابقاً به حسب حکمی که از حضرت مستطاب عالی سِمّت انتشار یافت، نهی استعمال دخانیات، به مجرَّد استماع، عامّه مسلمین اطاعت نموده و به کلی ترک نمودند و فعلاً نیز متروک است.
از آنجا که ذات اقدس همایون اعلیحضرت قدر قدرت شاهنشاه دینپناه - أیّد الله شوکّته [۶] - همواره در تبعیت قواعد دین مبین، کمال اهتمام و بذل جهد [۷] میفرمایند به توسط حضرت مستطاب اجلّ اشرف وزیر اعظم آقای امینالسلطان و کفایت ایشان، محض استدعای حضرت عالی و رعایت رعایای ممالک محروسه ایران، رأفت و مرحمت فرمودند امتیاز انحصاری که به خارج مرحمت شده بود موقوف و یّد [۸] خارجه را از تصرفات دخانیات ایران در داخله و خارجه کوتاه و مسلوبالاختیار [۹] فرمودند و حسبالامر اقدس، إعلانات شافی [۱۰] به عموم رعایا شد که با کمال امیدواری به مراحم ملوکانه به دعاگویی و کسب و تجارت خود کمافیالسابق من غیر تفاوت [۱۱] مشغول باشند و سابقاً به نحو اختصار، تلگراف تشکر عرض شده بود. چون فعلاً رفع مانع به کلی شده و بالمرّه [۱] امتیاز برداشته و امر، به حدّ خود کما هو حقّه [۲] رسید، مستدعی از حضرت عالی آنکه به عبارت صریح واضح، بعد از تشکر از مراحم ملوکانه، اجازه بفرمایید که خلق مشغول استعمال دخانیات کمافیالسابق باشند و از مکاسِب [۳] خود باز نمانند و مشغول به دعاگویی سلامت ذات اقدس همایون شاهنشاه دینپناه - مَتَّع الله المُسلِمینَ بِطولِ بَقائه و دولته [۴] - باشند و این عرایض از احقر [۵] فضلالله نوری است به نشان و علامت تفویض وکالت مطلقه در امر مرحوم حاجی محمد علی اصفهانی شهیر به تاجر شاهرودی. فوراً جواب لازم. السلام علیکم و رحمةالله و برکاته. شیخ فضلالله نوری
کرمانشاه - بغداد، به توسط جناب وکیلالدوله دام مجده
خدمت حضرت مستطاب حجةالاسلام والمسلمین آقای حاجی میرزا محمدحسن - اَدامَ الله ظِلّه - عرضه میدارد: مساله انحصار دخانیات همان قِسمْ است که آقایان عظام - سَلَّمَهُم الله - مشروحاً معروض داشتهاند. فیالحقیقه بندگان اقدس همایونی - خَلَّدَ الله مُلکَه و سَلطنَتَه [۶] - در آن مرحمت تامّی به عموم ملّت ایران تفصّل فرموده و کلیه این فقره صورت قدیم شد و حضرت اجلّ اشرف وزیر اعظم آقای امینالسلطان - دام اجلاله - لازمه جدّ و جهد را در رفع این کار به عمل آوردند. اکنون \[استدعای\] همه آن است که معجّلاً [۷] اجازه استعمال تنباکو و توتون را مرحمت فرمایید که در تأخیر اجازه، خدای نخواسته فسادی مترتّب نشود. به احتمال این که جناب آقای آقا سیدمحمد اخوی به سمت کربلای معلّی مشرّف شده باشند، مستقیماً جسارت شد.
اقلّ خدّام اهل علم: سیدمحمدرضا
**پاورقیها:**
[۱] خداوند بهرههای او را پایدار بدارد.
[۲] منظور میرزا حسن آشتیانی است.
[۳] تجویز شرب: اجازه کشیدن.
[۴] شاهانه.
[۵] منظور، میرزای شیرازی است.
[۶] خدا! شوکت او را مؤید دارد.
[۷] بذل جهد: کنایه از سعی زیاد است.
[۸] دست.
[۹] سلب اختیار کردن.
[۱۰] آگهیهای کافی.
[۱۱] من غیر تفاوت: بدون تفاوت.
[۱] یکباره.
[۲] کما هو حقّه: چنانکه شایسته آن است.
[۳] کار و کسبها.
[۴] خداوند عمر و دولتش را برای مسلمانان طولانی گرداند.
[۵] بنده کوچک.
[۶] منظور انحصار خرید و فروش توتون و تنباکو در داخل و خارج توسط کمپانی رژی است.
[۷] به تعجیل، با شتاب.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1270
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: میرزای شیرازی
حاکم زمان: ناصر الدین شاه قاجار
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)

