تبریز. جناب مستطاب شریعتمدار ملاذ الانام ظهیرالاسلام آقای حاجی میرزا جوادآقا مد ظله‌العالی. از آذربایجان سؤالاتی از حکم حقیر به حرمت استعمال دخانیات رسیده، بلی حکم کرده ولی اکنون تغییر نیافته و برقرار است و تا خبر محقق به رفع حکم از حقیر، به خود جناب عالی نرسد، البته امر به استمرار ترک بالمره خواهید فرمود. محمدحسن الحسینی. اصفهان. جناب مستطاب شریعتمدار آقای حاجی شیخ محمدتقی سلمه الله تعالی. از اصفهان سؤالاتی از حکم حقیر به حرمت استعمال دخانیات شده بود. بلی، حکم کرده‌ام و فعلاً حرام است و تا رفع ید فرنگی بالمره از داخله و خارجه به طریق تحقیق معلوم نشود و خود، اخبار نکنم، حکم منع، باقی [و اجتناب] لازم و رخصت نیست. شیراز. جنابان مستطابان شریعتمداران آقای میرزا محمدعلی و آقای شیخ محمدحسین، سَلّمَهُما الله. سؤال از حکم حقیر به حرمت دخانیات فرموده بودید. بلی، حکم کرده‌ام و فعلاً حرام است و تا رفع ید فرنگی بالمره از داخله و خارجه به طریق تحقیق معلوم نشود و خود، اخبار نکنم منع، باقی و اجتناب، لازم و رخصت نیست. محمدحسن شیرازی **پاورقی‌ها:** [۱] ملاذ الانام: پناهگاه خلق [۲] حاج میرزا جواد مجتهد تبریز (؟ - ۱۳۱۳ ق)، از علمای معروف و متنفذ ایران. وی فرزند میرزا احمد و از خانواده معروف مجتهدی بود و در تبریز به دنیا آمد. او در مشهد و نجف درس خواند. در درس شیخ انصاری حاضر شد و پس از بازگشت به ایران، امام جمعه تبریزگردید. او به سبب فضل وکمال و نفوذ و ثروت، متنفذترین عالم آذربایجان بود و در جریان قیام تنباکو، در تبریز نقش چشمگیری داشت. وی در تبریز درگذشت و پیکرش را در نجف اشرف به خاک سپردند. [۳] تحقیق شده، ثابت شده [۴] امر ... خواهید فرمود: همچنان دستور ترک استعمال توتون و تنباکو به قوت خود باقی است. [۵] تا رفع ... خارجه: تا کوتاه شدن یکباره دست اروپاییان (کمپانی رژی) از انحصار خرید و فروش توتون و تنباکو در داخل و خارج [۶] اخبار نکنم: خبر ندهم [۷] اجازه [۸] حاجی میرزا محمدعلی (زنده در ۱۳۰۹ ق)، معروف به حاجی آخوند، از علمای بزرگ ازرقان فارس بود. وی در جریان قیام تنباکو، نقش عمده‌ای در شیراز ایفاکرد و به رئیس شعبه شیرازِ کمپانی رژی اخطار کرد که یا او ازکشور باید اخراج شود و یا روحانیت. [۹] شیخ محمدحسین محلاتی (۱۲۴۷ - ۱۳۱۳ ق)، از علما و فقهای ایران. وی در محلات به دنیا آمد و نزد پدرش درس خواند و در عتبات عالیات ادامه تحصیل داد. سپس به شیراز بازگشت و در مسجد مولاها به جای پدرش به امامت جماعت و نیز تدریس پرداخت. وی در جریان قیام تنباکو (۱۳۰۸-۱۳۰۹ ق) فعالیت چشمگیری در فارس داشت. [۱۰] تاریخ دخانیه، ص ۱۹۴.